Building for Wellbeing

Vergrijzing, bewegingsinactiviteit, eenzaamheid, stress en gezondheidsverschillen hebben steeds meer invloed op het welzijn van mensen. Tegelijkertijd groeit de kennis over de invloed van de leefomgeving op gezondheid en welzijn. Gebouwen, gebieden en infrastructuur hebben invloed op hoe mensen bewegen, elkaar ontmoeten en een plek ervaren.

Toch is nog weinig bekend over de effectiviteit van gerichte ruimtelijke interventies die welzijn kunnen versterken. Heijmans wil als bouw-, ontwikkel- en infrabedrijf onderzoeken welke ontwerpkeuzes en praktische oplossingen daadwerkelijk kunnen bijdragen aan het welzijn van bewoners en gebruikers.

Hoe kan Heijmans het gebruikersperspectief beter in beeld krijgen – ook van mensen die nog niet bekend zijn – en dit vertalen naar concrete, werkende interventies?

Welzijn vraagt om een mensgerichte benadering. Het gaat daarbij niet alleen om woonwensen of ruimtelijke eisen, maar om de vraag wat voor specifieke mensen, op een specifieke plek, werkt om hun welzijn te versterken. Dat maakt het belangrijk om gebruikersperspectieven te begrijpen, ook wanneer mensen er nog niet wonen, niet persoonlijk bekend zijn of slechts passant zijn.

Het Co/Lab onderzoekt daarom hoe welzijn structureel onderdeel kan worden van gebiedsontwikkeling, woningbouw en infrastructuur. Niet door direct met oplossingen te beginnen, maar door eerst nieuwe manieren te ontwikkelen om mensen en hun behoeften te begrijpen.

Drie ontwerpteams zijn geselecteerd om ieder vanuit een eigen casus te onderzoeken hoe welzijn onderdeel kan worden van ontwerp en ontwikkeling: Afdeling Buitengewone Zaken, Rombout Frieling lab en cocosmos.

Afdeling Buitengewone Zaken werkt aan de vastgoedcasus Bazaar Beverwijk, een gebiedsontwikkeling op een voormalig bedrijventerrein.

Rombout Frieling lab werkt aan de Herstellende Horizonwoning, een houten conceptwoning voor laagbouw aan de randen van de stad en daarbuiten.

cocosmos, met Philémonne Jaasma en Aya Bergkamp, werkt aan de infracasus Van hinderbudget naar welzijnsbevorderend omgevingsmanagement.

De ontwerpteams werken ieder zelfstandig aan hun casus, in nauwe samenwerking met Heijmans en betrokken partners. Vanuit gebiedsontwikkeling, woningbouw en infrastructuur onderzoeken zij hoe gebruikersperspectieven structureel kunnen worden vertaald naar ontwerpkeuzes en werkprocessen.

Het Co/Lab bestaat uit twee fases. In 2026 staat het ontwikkelen van nieuwe en verrassende manieren en middelen voor gebruikers- en welzijnsbehoefte-onderzoek centraal. De ontwerpers onderzoeken hoe het gebruikersperspectief in beeld kan worden gebracht en hoe welzijn daarmee effectiever onderdeel kan worden van plannen en processen.

De drie casussen geven ieder een eigen invulling aan die vraag:

Afdeling Buitengewone Zaken onderzoekt voor Bazaar Beverwijk hoe de noden en behoeften van mensen in een gebied vroegtijdig in beeld kunnen worden gebracht, ook wanneer zij er nog niet wonen, er nog niet komen of zelf nog niet weten wat zij nodig hebben om zich goed en gezond te voelen.

Rombout Frieling lab onderzoekt vanuit het principe van inner design welke ruimtelijke en zintuiglijke ontwerpkeuzes kunnen bijdragen aan de mentale gezondheid van bewoners van de Herstellende Horizonwoning.

cocosmos onderzoekt hoe omgevingsmanagement bij een complex infraproject kan verschuiven van het beperken van hinder naar het actief bijdragen aan welzijn. Met designetnografie wordt onderzocht welke tijdelijke interventies welzijn kunnen bevorderen of blijvende gedragsverandering in beweging kunnen brengen.

In 2027 worden de inzichten uit het gebruikers- en welzijnsonderzoek vertaald naar effectieve interventies, ontwerpbeslissingen en praktische oplossingen. Daarbij wordt onder meer gedacht aan rustgevende bouwelementen, samenwoonvormen en natuurlijke speelaanleidingen. Ook wordt onderzocht hoe de impact van deze interventies op de kwaliteit van leven kan worden gemeten of getest.

Zo maakt het Co/Lab de beweging van bouwen voor mensen naar bouwen vanuit mensen.