Opschalen om impact te maken

Hoe maak je van een ontwerpexperiment een product dat op grote schaal bijdraagt aan verandering? Om écht impact te maken, moet verandering op grote schaal plaatsvinden. Voor ontwerper Hester van Dijk van Overtreders W was dat een belangrijke les uit het werken aan tijdelijke architectuur, zoals paviljoens en tentoonstellingen. Het wereldwijde plasticprobleem is simpelweg te groot om op te lossen met kleinschalige toepassingen. De vraag werd daarom: hoe maak je van afval een bouwmateriaal dat op grote schaal kan worden toegepast?

Van afval naar bouwmateriaal

Begin 2015 stuitten ontwerpers Reinder Bakker en Hester van Dijk van Overtreders W samen met architect Peter van Assche van bureau SLA op een zeecontainer vol huishoudelijk plastic afval. Ze raakten gefascineerd door de verborgen schoonheid en het potentieel van het materiaal. Zou een afgedankte shampoofles een nieuw en beter leven kunnen krijgen als waardevol bouwproduct?

Het idee groeide uit tot Pretty Plastic Plant. Met een eigen sorteerinstallatie, wasmachine, shredder en spuitgietmachine onderzochten ze hoe verschillende soorten plastic konden worden verwerkt. Dat bleek ingewikkelder dan gedacht: huishoudelijk plastic bestaat uit verschillende materiaalstromen, zoals PET, HDPE, LDPE en PP, en komt bovendien in allerlei kleuren.

Door het afval te sorteren en zelf te verwerken, ontstonden de eerste geveltegels. Meer dan duizend karaktervolle tegels werden geproduceerd en toegepast in verschillende interieurprojecten. In 2016 presenteerden de ontwerpers hun materiaal tijdens Dutch Design Week.

Een jaar later volgde een veel grotere test: het People’s Pavilion op het Ketelhuisplein tijdens Dutch Design Week 2017. Voor dit circulaire gebouw, dat plaats bood aan 350 mensen, werden 9.000 unieke geveltegels gemaakt van 100% gerecycled huishoudelijk plasticafval. Het paviljoen liet niet alleen zien dat afvalplastic esthetische waarde kan hebben, maar vooral dat het ook als bruikbare grondstof voor de bouw kan functioneren.

Van experiment naar product

De belangstelling vanuit de architectuurwereld was groot. Architecten wilden het materiaal ook toepassen. Daarmee ontstond een nieuwe uitdaging: hoe maak je van een tijdelijk experiment een bouwproduct dat geschikt is voor permanente gebouwen?

Dat bleek een veel grotere stap dan het ontwerpen van een mooi prototype. Permanente gebouwen moeten voldoen aan strenge technische en wettelijke eisen. Een van de grootste obstakels was brandveiligheid. De oorspronkelijke mix van huishoudelijk plastic voldeed niet aan de eisen voor permanente bebouwing.

Het team moest terug naar de tekentafel. Na een ontwikkeltraject van ongeveer twee jaar werd gekozen voor gerecycled PVC. Deze materiaalstroom is van zichzelf brandveiliger en maakte het mogelijk om de benodigde certificering voor brandklasse B te behalen.

Ook de internationale opschaling bracht nieuwe uitdagingen met zich mee. Europese landen hanteren verschillende testen en regelgeving, waardoor een product dat in het ene land is gecertificeerd niet automatisch overal kan worden toegepast.

Van ontwerpbureau naar onderneming

De technische doorbraak maakte duidelijk dat productie op deze schaal niet langer naast het reguliere werk van een ontwerpbureau kon worden gedaan. Wat ooit begon als een nevenproject was uitgegroeid tot een serieus bedrijf.

In 2020 werd Pretty Plastic daarom opgericht als zelfstandige BV. De oprichters kozen daarbij bewust voor een taakverdeling: zij blijven als aandeelhouders verantwoordelijk voor de creatieve en duurzame koers, terwijl een gespecialiseerd team zich richt op de dagelijkse operatie en sales.

Die professionalisering was nodig om de volgende stap te kunnen zetten: van een veelbelovend ontwerp naar een product dat daadwerkelijk volume kan maken in de bouwsector.

Ontwerp als motor voor systeemverandering

De missie van Pretty Plastic bleef daarbij hetzelfde: afval gebruiken als hoogwaardige grondstof, zonder concessies te doen aan circulariteit. Het bedrijf kiest er bewust voor om niet mee te gaan in samenwerkingen waarbij het materiaal bijvoorbeeld wordt verdund of minder goed recyclebaar wordt gemaakt om kosten te besparen.

Juist die ontwerpkeuze bepaalt ook de manier waarop Pretty Plastic naar groei kijkt. De tegels worden inmiddels vanuit Nederland internationaal geleverd, maar het bedrijf onderzoekt ook mogelijkheden voor lokale productie op andere continenten. Door dichter bij zowel de afvalbron als de afzetmarkt te produceren, kunnen transportemissies worden verminderd en kan de positieve milieu-impact verder worden vergroot.

Zo gaat het bij Pretty Plastic niet alleen om het maken van een circulair product. Het ontwerp vormt het vertrekpunt voor een bredere verandering in de manier waarop we naar afval, grondstoffen en bouwen kijken.

Inmiddels is Pretty Plastic de experimentele fase ver voorbij:

Pretty Plastic laat daarmee zien dat ontwerp niet hoeft te eindigen bij een prototype. Door te blijven ontwerpen, testen, aanpassen en professionaliseren kan een materiaalexperiment uitgroeien tot een product én een onderneming die daadwerkelijk op schaal verandering teweegbrengt.